SỞ GD&ĐT TỈNH ĐẮK LẮK
Trường THPT Trần Phú




SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM


MỘT SỐ GỢI Ý GIÚP HỌC SINH NHỚ CHÍNH XÁC CÔNG THỨC VẬT LÝ VÀ TRÁNH NHỮNG SAI LẦM TRONG KHI TRẢ LỜI CÁC CÂU HỎI VÀ LÀM BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM












Giáo viên: Lê Thị Hồng Minh
Tổ: Vật lý và Công nghệ
Năm học:




A.LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

Trong quá trình dạy học tôi nhận thấy các em học sinh khi trả lời các câu hỏi trắc nghiệm dạng nhận biết các công thức vật lý hay làm các bài tập trắc nghiệm dạng vận dụng công thức để suy ra một đại lượng nào đó, thì có nhiều em vẫn còn lúng túng không biết chọn đáp án nào và nhiều em tính toán trên giấy nháp mà vẫn chọn kết quả sai. Mặc dù những dạng câu hỏi và bài tập trắc nghiệm này không phải là khó, nếu không muốn nói là đơn giản.
Vậy thì tại sao một số em lại không tìm được một đáp án chính xác? Đó là vì các em đã nhầm lẫn về công thức, và một số em thì nhớ công thức và biết cách vận dụng vào giải bài tập nhưng lại không chú ý đến đơn vị nên cuối cùng vẫn chọn đáp án sai. Thực tế, tôi biết các em này cũng có ý thức học tập nhưng đôi khi còn chủ quan hoặc chưa có phương pháp học phù hợp.
Để khắc phục những nhầm lẫn của các em, thì trước tiên các em phải học và phương pháp học như thế nào để giúp các em nhớ được các công thức vật lý một cách chính xác, giải bài tập vật lí đúng. Tôi xin đưa ra một số gợi ý sau giúp các em làm bài kiểm tra trắc nghiệm có một kết quả cao hơn.

B.NỘI DUNG ĐỀ TÀI:

Muốn giải bài tập vật lý tốt, thì trước tiên học sinh phải nhớ các công thức vật lý, trong mỗi công thức học sinh phải nắm rõ từng đại lượng vật lý và đơn vị của nó.
Khi làm bài tập phải đọc đề bài xem bài toán đã cho biết những đại lượng nào và cần phải tính những đại lượng nào? Sau đó liên hệ giữa các đại lượng đã biết và đại lượng cần tìm liên quan đến những công thức nào để vận dụng vào giải bài tập. Vậy nhớ công thức chính xác rất quan trọng trong việc giải bài tập cho kết quả đúng.
Sau đây, tôi xin đưa ra một vài ví dụ cụ thể cũng là một vài gợi ý nhỏ giúp học sinh tránh được một số sai lầm đáng tiếc và từ đó các em có thể tìm cho mình cách ghi nhớ các công thức vật lý khác tốt hơn.
Ví dụ 1: Trong chương trình vật lý 12 gồm 3 phần: Dao động và sóng; Quang học; Vật lý hạt nhân. Ta thấy, chủ đề Dao động và sóng là sợi chỉ đỏ xuyên suốt chương trình vật lý 12: Từ Dao động cơ suy ra Dao động điện từ; từ sóng cơ suy ra sóng ánh sáng. Vì vậy, học sinh cần vận dụng phương pháp “Tương tự Điện – Cơ” và phương pháp “Tương tự Quang – Cơ” để vừa nhanh chóng nắm được kiến thức cơ bản, vừa không phải nhớ nhiều kiến thức chi tiết, chỉ cần nắm vững quy luật cơ bản trong các kiến thức đó. Từ đó, học sinh dễ dàng hệ thống được toàn bộ các công thức trong mỗi chương, bên cạnh đó học sinh phải làm nhiều các dạng bài tập cơ bản vận dụng công thức (nếu làm được bài tập nâng cao càng tốt). Thế là các em đã tự ghi nhớ công thức cho mình.
Ví dụ2: Trong chương I nói về Dao động cơ học (Vật lý 12) có 2 công thức tính chu kỳ của con lắc lò xo và con lắc đơn, học sinh thường hay nhầm lẫn trong các dạng câu hỏi trắc nghiệm nhận biết công thức như sau:
Câu 1.Con lắc lò xo gồm vật khối lượng m và lò xo có độ cứng k dao động điều hoà với chu kỳ:
A.T =

B.T =

C.T = 2π
D.T = 2π

Nhìn vào bốn công thức thì thấy thật là khó để nhận biết được công thức nào là đúng. Trong câu này học sinh có thể dễ dàng loại ngay trường hợp A và B nếu như các em nhớ công thức tính chu kỳ tổng quát: T=
. Còn lại hai trường hơp C và D là rất dễ nhầm lẫn, lúc này các em chỉ cần nhớ môt điều: chu kì dao động của con lắc lò xo luôn tỉ lệ thuận với căn bậc hai của khối lượng m. Như vậy đáp án chính xác sẽ là đáp án D.
Câu 2:Con lắc đơn chiều dài l dao động điều hoà với chu kì:
A.T=

B.T=2π
C